Current track

Title

Artist

Current show

Xclusif Non-Stop

06:00 18:00

Current show

Xclusif Non-Stop

06:00 18:00


Bloedige plekken: hoe de Belgen de Nederlanders in 1831 triomfantelijk versloegen en toch nog het hazenpad kozen 

Written by on 24 juli 2020

De Slag bij Kermt in 1831 was lang niet de bloedigste op het grondgebied van de nieuwe staat België. De veldslag was wel een opmerkelijke en grillige wending van een militaire strijd waarin de winnaars de verliezers werden, en daarna toch weer de winnaars. Kermt was in 1831 een klein Limburgs dorpje, dichtbij de stad Hasselt en gelegen langs de zanderige en moeilijk begaanbare weg naar het strategisch cruciale Diest. 

De Herkenrodeabdij in Kermt

Alexander Dumarey

De sporen van de veldslag zijn nagenoeg verdwenen. Lokale geschiedschrijving en archiefdocumenten situeren de slag vooral rond de Herkenrodeabdij, noordelijkoostelijk van de dorpskern, en later omzoomd door de E313 en het Albertkanaal.  Legers troffen elkaar meestal in open terrein, maar hier ging het om een aaneenschakeling van losse krachtmetingen in een bebost gebied. De Slag bij Kermt was dan ook even chaotisch als de hele Tiendaagse Veldtocht van de Nederlanders tussen 2 en 12 augustus 1831. En achteraf bleek hij ook zo goed als zinloos.

Velden bij Kermt

Alexander Dumarey

Gekrenkte Hollandse eer

Koning Willem I der Nederlanden was door de Belgische onafhankelijkheid en de nieuwe grensbepalingen gekrenkt in zijn eer. Hij herstelde zijn leger met ongeveer 37.000 dienstplichtigen en vrijwilligers en gaf het opperbevel aan zijn zonen Willem II en Frederik. “Om de opstandige Belgen mores te leren”, zo fulmineerde de Nederlandse koning.

België had op dat moment maar een klein en inderhaast samengesteld leger. Het prille land zou snel op de knieën moeten om, aldus de Nederlandse chroniqueur  Johannes Olivier, “den geleden hoon in het bloed der snoode muiters te wreeken”.

Strijdtoneel uit de Tiendaagse Veldtocht - Kermt, A. von Geusau

Alexander Dumarey

Het Nederlandse leger viel België op 2 augustus onverwacht binnen via Antwerpen en de Noorderkempen. Doel was een wig te drijven tussen het Belgische Schelde- en Maasleger en zo de centrale steden Diest, Leuven en tenslotte Brussel in te nemen. Om de vele mogelijke brandhaarden in de nieuwe staat te bestrijden, was het Belgische leger gedwongen geweest haar onderdelen verspreid op te stellen, rond de Maas en rond de Schelde. 

Champagnekurken

Het bevel van het Maasleger,  ingekwartierd rond Hasselt met 13.000 leden en 24 kanonnen, was in handen van Generaal Daine. Van de Belgische koning Leopold I kreeg hij de opdracht op te trekken naar Diest om daar aan te sluiten bij het Scheldeleger. In de Limburgse dorpen Hechtel, Houthalen en Beringen waren regimenten  van beide legers al op elkaar gebotst. Op 7 augustus raakte het Maasleger slaags met het Regiment Hollandse Huzaren in de bossen bij Kermt, op een boogscheut van Hasselt. De Belgische soldaten en kanonnen slaagden erin de Nederlanders terug te dringen. Het Nederlandse regiment zou minstens 69 doden en vele gewonden hebben geteld. In Hasselt knalden de champagnekurken, zo werd later geschreven. De overwinningsroes was van uiterst korte duur.

Dreef naar de Herkenrodeabdij

Alexander Dumarey

Nog geen dag later keerden de legerkorpsen van de Nederlanders terug, namen ze eerst Kuringen in en daarna Hasselt. De Nederlandse schutters gaven zich over aan vernielingen en plunderingen. Het Maasleger van generaal Daine repte zich langs het zuiden van de stad weg. De Nederlandse prinsen wandelden doodleuk het stadhuis binnen, precies daar waar een week eerder de nog strijdbare Belgische koning was ontvangen. Intussen hadden de Nederlanders ook Diest ingenomen en stonden ze voor de poorten van Leuven.

De gekelderde Belgische reputatie

De rol van Daine is altijd betwist gebleven. Hij zou te weinig weerstand hebben geboden. Hij zou zelfs een dubbele rol gespeeld hebben. De oranjegezinde Luikse industrieel James Cockerill had hem meermaals proberen om te kopen. De tactische zetten van Daine en enkele orangistische officieren in het Maasleger waren twijfelachtig. De vraag kan zelfs gesteld worden of het Belgische offensief bij Kermt wel oprecht was.

J.B. Clermans naar Johannes Jelgerhuis, De Slag bij Hasselt.

Alexander Dumarey

Toch waren het niet de Nederlanders en Belgische orangisten die militair triomfeerden. Koning Leopold I had in allerijl de hulp ingeroepen van het Franse leger, iets wat de nieuwe Belgische grondwet hem nochtans had verboden. 70.000 Franse soldaten trokken vanaf 10 augustus het land binnen. Het Nederlandse leger besloot zich daarop volledig terug te trekken. “Met eere keeren wij terug naar onze oude grenzen”, besloot kroonprins Willem die zich op eigen bodem uitriep tot winnaar. In Den Haag werd hij door een enthousiaste menigte onthaald.

Bossen bij Kermt

Alexander Dumarey

Opnieuw kwamen de grote Europese mogendheden tussenbeide. Ze legden in het “Verdag van de 24 Artikelen” de nieuwe scheidingsvoorwaarden voor beide landen vast. Nederland kwam sterker aan de onderhandelingstafel en België verloor haar aanspraken op Zeeuws-Vlaanderen en een deel van Limburg. De reputatie van het nieuwe onafhankelijke België kreeg meteen al een flinke deuk.

Het enige en laatste oorlogsgraf

De Slag bij Kermt was het meest bloedige treffen tijdens de Tiendaagse Veldtocht. In de buurt van de abdij van Herkenrode zijn resten van musketkogels teruggevonden. De bossen en velden, nochtans doorklieft door asfaltwegen, geven nog steeds een goed idee van het front waar de twee theatrale legers clashten .

Het oorlogsgraf van kapitein Blondeau op kerkhof De Willeman in Kermt

Alexander Dumarey

Het enige echt tastbare overblijfsel van de slag is het oorlogsgraf van kapitein Blondeau op kerkhof De Willeman in Kermt. Het lijk van  de jongeman uit Namen werd dagen na de slag teruggevonden door het Franse leger. Alsof toch iemand de eer de beurt moest vallen, was hij de gelukkige die het militaire huldebetoon kreeg. Zijn graf met arduinen zuil is het laatste sobere en wegkwijnende symbool van de veldtocht die niemand won. Sindsdien vochten Belgen en Nederlanders alleen nog om de eer op het voetbalveld.

Volg onze fotograaf op Instagram