Current track

Title

Artist

Current show

Xclusif Non-Stop

00:00 06:00

Current show

Xclusif Non-Stop

00:00 06:00


De literaire kritiek en het f-woord

Written by on 18 juli 2020

Dat recensenten zo allemachtig krampachtig reageren zodra er een afkeurende opmerking valt, is jammer. Waar zijn deze mensen bang voor? Gezichtsverlies? Reputatieschade? Doen of je neus bloedt is in dat geval niet het beste idee – ik dacht dat dat inzicht onderhand toch zo stilaan in de meeste lagen van de maatschappij was doorgedrongen?

Om een redelijk recent voorbeeld te noemen: drie wetenschappelijk onderzoekers aan drie verschillende Amerikaanse universiteiten hebben in de weken rond de jaarwisseling, onafhankelijk van elkaar, elk een paper, die eerder in een toptijdschrift was gepubliceerd, teruggetrokken omdat er foutieve gegevens in stonden.

Een van hen, Frances Arnold, Nobelprijswinnaar voor de Chemie in 2018, maakte haar beslissing zo bekend: ‘Ik bied mijn verontschuldigingen aan. Het was een beetje druk toen we de paper indienden en ik heb mijn werk niet goed gedaan.’ Uit de eerste reacties bleek dat, door deze manier van handelen, de geloofwaardigheid van de betrokken wetenschappers niet geschaad, maar juist versterkt werd.

In afwachting dat deze wijsheid ook door de vestingmuren van het recensentendom sijpelt, zullen we maar blij zijn met de zeldzame magische momenten dat iemand uit zijn rol valt en beslist om voor de verandering ‘ns niet met meel in de mond te praten, maar gewoon zonder complimenten te zeggen hoe het wérkelijk zit. Iemand die de eigen gesloten gelederen, om wat voor reden ook, voor korte tijd verbreekt.

Critica Fleur Speet bijvoorbeeld. Zij schreef, bij de publicatie van de bovengenoemde roman van Dorrestein, een van de drie besprekingen waarin het factcheckersteam geen fouten heeft gevonden. En ze was toen zo moedig haar collega’s een spiegel voor te houden. Speet verklaarde namelijk aan de factcheckers dat ze de frustratie van auteur en uitgeverij begreep, en, nochtans zelf recensent zijnde, zei ze toen letterlijk: ‘Auteurs staan machteloos. Ze moeten toezien hoe hun boek wordt verminkt door recensenten. Ze kunnen er ook niets tegen doen, want als ze ertegenin gaan, dan worden ze zelf slachtoffer.’

Dat vat al het voorgaande nogal raak samen, mij dunkt, ik zou het zelf niet beter kunnen zeggen. Dus wel eh… vooruit dan maar: duimpje!